Czego nie można opatentować?

Zgodnie z polskim Prawem własności przemysłowej oraz międzynarodowymi regulacjami, istnieje precyzyjnie określony katalog rozwiązań, czego nie można opatentować. Nie wszystkie innowacje techniczne kwalifikują się do uzyskania ochrony patentowej, nawet jeśli są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania.

Głównym powodem wprowadzenia wyłączenia z ochrony patentowej jest ochrona zasad etycznych, porządku publicznego oraz interesu publicznego. Co więcej, wyłączenia z ochrony patentowej wynikają także z charakteru danego rozwiązania (nie jest wynalazkiem w rozumieniu prawa).

Zatem wynalazki niepodlegające patentowaniu to m.in.:
• odkrycia, teorie naukowe i metody matematyczne – sama idea, abstrakcyjna koncepcja czy prawo natury nie są wynalazkami w sensie technicznym. Wynalazkiem jest natomiast techniczne zastosowanie odkrycia.
• plany, zasady i metody dotyczące działalności umysłowej lub gospodarczej oraz algorytmy komputerowe np. programy komputerowe, gry, systemy biznesowe – choć warto zaznaczyć, że w pewnych okolicznościach algorytmy, które rozwiązują problem techniczny, mogą być chronione;
• wytwory o charakterze estetycznym, np. projekty artystyczne, które mogą być objęte ochroną prawa autorskiego lub wzorów przemysłowych;
• przedstawienie informacji – sposoby prezentowania danych, np. układy tabel, schematy;
• metody leczenia ludzi i zwierząt metodami chirurgicznymi lub terapeutycznymi oraz metody diagnostyki stosowane na organizmach żywych – jest to tzw. zakaz patentowania ze względów etycznych i publicznego dostępu do opieki zdrowotnej. Produkty (np. leki czy urządzenia medyczne) używane w tych metodach mogą być jednak patentowane;
• rośliny i zwierzęta oraz czysto biologiczne sposoby ich hodowli – z wyjątkiem mikrobiologicznych sposobów hodowli lub produktów otrzymanych takimi sposobami. Odmiany roślin mogą być chronione na podstawie odrębnych przepisów o ochronie praw do odmian roślin;
• wynalazki, których wykorzystanie byłoby sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami, np. klonowanie ludzi, metody modyfikacji genetycznej zarodków ludzkich.

Kluczowe jest precyzyjne zdefiniowanie, co stanowi zakaz patentowania, aby uniknąć błędów w procesie zgłoszeniowym i skupić się na innowacjach, które faktycznie mogą uzyskać ten rodzaj ochrony prawnej. Warto jednak pamiętać, że rozróżnienie między tym, co jest, a co nie podlega ochronie patentowej, bywa złożone i wymaga szczegółowej analizy prawnej. Zawsze zaleca się konsultację z rzecznikiem patentowym, aby ocenić możliwość opatentowania danego rozwiązania.