Wynalazek

Wynalazek coś więcej niż tylko techniczne rozwiązanie – to efekt ludzkiej pomysłowości, odpowiedź na konkretny problem, która może zmienić i/ lub udoskonalić sposób działania maszyny, produktu czy procesu. Jest to innowacyjne, techniczne rozwiązanie konkretnego problemu, które może zostać objęte ochroną prawną w drodze uzyskania patentu. Może mieć formę zarówno nowego produktu (np. urządzenia mechanicznego, związku chemicznego), jak i sposobu (np. procedury technologicznej lub metody wytwarzania).

W praktyce oznacza to, że wynalazkiem może być np. nowy typ filtra przemysłowego, zmodernizowana forma złącza hydraulicznego czy zoptymalizowany sposób obróbki cieplnej stali. To, co je łączy, to nie tylko aspekt nowości, ale także wartość użytkowa i zastosowanie w praktyce.

Podstawowe warunki uznania rozwiązania za wynalazek:

• Nowość – rozwiązanie nie może być wcześniej publicznie udostępnione w żadnej formie: w publikacjach, Internecie, prezentacjach, a nawet przez samego twórcę (tzw. brak ujawnienia).
• Poziom wynalazczy – rozwiązanie musi wykraczać poza to, co dla specjalisty w danej dziedzinie byłoby oczywiste czy rutynowe. Musi stanowić pewien krok naprzód względem znanych wcześniej rozwiązań, nie będąc ich prostą modyfikacją.
• Możliwość przemysłowego astosowania – oznacza, że dane rozwiązanie może zostać wdrożone w rzeczywistej działalności przemysłowej lub gospodarczej. Musi być możliwe do powielenia i działać w przewidywalny sposób.

Co nie jest wynalazkiem?

W świetle obowiązujących przepisów nie wszystkie pomysły kwalifikują się do objęcia patentem – wyłączeniu podlegają m.in.:

• odkrycia naukowe, prawa przyrody i teorie (np. wzory matematyczne),
• idee, pomysły i koncepcje bez formy technicznej,
• programy komputerowe jako takie (chyba że zawierają element techniczny),
• metody leczenia ludzi i zwierząt,
• estetyczne kreacje, gry i zasady ich prowadzenia.

Warto zaznaczyć, że niektóre rozwiązania z pogranicza nauki i techniki (np. algorytmy wykorzystywane w systemach sterowania maszynami) mogą pod pewnymi warunkami zostać objęte ochroną – kluczowe jest ujęcie ich w sposób techniczny.

Ochrona wynalazku i procedura patentowa

Patent jest formą ochrony prawnej wynalazku i zapewnia jego właścicielowi wyłączne prawo do korzystania z rozwiązania przez maksymalnie 20 lat od daty zgłoszenia, o ile jest ono utrzymywane poprzez terminowe opłacanie opłat urzędowych. Ochrona patentowa wynalazku obowiązuje na terytorium, na którym patent został udzielony – może to być wyłącznie Polska lub dowolny inny wybrany kraj, a także wiele wybranych krajów jednocześnie (np. dzięki procedurze PCT lub poprzez zgłoszenie europejskie).

Patentowanie wynalazków to proces wymagający staranności, wiedzy inżynierskiej oraz dogłębnego zrozumienia regulacji prawnych. W praktyce już sam etap opracowywania zgłoszenia ma kluczowe znaczenie – nieprecyzyjnie sformułowane zastrzeżenia mogą nie tylko ograniczyć zakres ochrony, ale też skutkować odrzuceniem wniosku przez urząd patentowy.