Figury w zgłoszeniach patentowych – wymagania UPRP i EPO

We wrześniu 2025 r. Europejski Urząd Patentowy (EPO) opublikował zawiadomienie dotyczące nowych wytycznych w zakresie figur w zgłoszeniach patentowych. Wytyczne obowiązują dla zgłoszeń składanych od 1 października 2025 r. W związku z tym poniżej przedstawiono omówienie zasad dotyczących figur w zgłoszeniach patentowych zarówno w polskim, jak i europejskim urzędzie patentowym.

Wymagania dotyczące figur w zgłoszeniach patentowych i wzorów użytkowych w Polskim Urzędzie Patentowym

Figury stanowią integralną część zgłoszeń patentowych i zgłoszeń wzorów użytkowych – o ile są niezbędne do zrozumienia istoty rozwiązania. Figury powinny przedstawiać przedmiot wynalazku w tylu ujęciach, ile wymaga jego złożoność, przy czym dopuszcza się stosowanie przekrojów oraz przedstawianie detali wybranych elementów. Jeżeli charakter wynalazku na to pozwala, zgłaszający może zamieścić figury także wtedy, gdy nie są one niezbędne, a chemiczne wzory strukturalne umieszczone na oddzielnych arkuszach traktuje się jako figury. W przypadku wzorów użytkowych załączenie figur jest obowiązkowe, ponieważ służą one przedstawieniu postaci wykonania rozwiązania.

Wszystkie części zgłoszenia, w tym figury, muszą być w pełni czytelne po zmniejszeniu liniowym do 2/3. Figury powinny być czarno-białe, wykonane trwałymi, ostrymi liniami, bez zbędnego tekstu. Dopuszcza się umieszczanie na figurach jedynie pojedyncze wyrazy konieczne do zrozumienia rozwiązania oraz krótkie opisy w schematach technologicznych lub blokowych. Przekroje należy oznaczać zgodnie z zasadami rysunku technicznego. Cyfry, litery i linie odsyłające muszą być wyraźne, bez nawiasów ani obramowań, o wysokości nie mniejszej niż 3,2 mm. Wszystkie elementy figur powinny zachowywać właściwe proporcje, chyba że odstępstwo służy poprawie czytelności.

Oznaczenia odsyłające na figurach muszą być spójne w całym zgłoszeniu. Nie należy wprowadzać oznaczeń niewystępujących w opisie ani odwrotnie. W przypadku dużej liczby oznaczeń zaleca się dołączenie wykazu elementów.

Wymagania dotyczące figur w zgłoszeniach patentowych do Europejskiego Urzędu Patentowego

Figury w zgłoszeniach do EPO obejmują wszystkie techniczne formy przedstawień: perspektywy, przekroje, detale w innej skali, a także schematy blokowe, diagramy i wykresy. Fotografie są dopuszczalne jedynie wtedy, gdy nie da się zastąpić ich figurą. Fotografie muszą być bezpośrednio reprodukowalne i spełniać formalne wymagania dotyczące figur. Numery i litery na figurach muszą być proste, czytelne, większe od znaków odsyłaczy i pozbawione nawiasów lub obwódek.

Przekroje należy oznaczać na figurach głównych i kreskować regularnie, bez utrudniania czytelności odsyłaczy. Jeśli skala uniemożliwia czytelne zmniejszenie rysunku do 2/3, należy go powiększyć lub podzielić na części. Wszystkie znaki, litery i dane muszą być czytelne, bez nawiasów, z minimalną wysokością 0,32 cm. Dopuszczalne są strzałki, o ile ich znaczenie jest jednoznaczne. Wolnostojąca strzałka wskazuje cały przekrój, w kierunku którego jest zwrócona, natomiast strzałka dotykająca linii oznacza powierzchnię widoczną w kierunku jej wskazania.

Odsyłacze na figurach muszą odpowiadać oznaczeniom w opisie i zastrzeżeniach, przy czym niedozwolone jest umieszczanie znaków nieopisywanych w dokumentacji i odwrotnie.

Tekst na figurach jest co do zasady niedozwolony, z wyjątkiem pojedynczych słów niezbędnych do zrozumienia figury. W przypadku diagramów i schematów blokowych dopuszczalne są krótkie opisy poszczególnych etapów, jeżeli są one konieczne dla zapewnienia czytelności i zrozumiałości rysunku. Wynika to z faktu, że istotne informacje techniczne nie zawsze mogą zostać w wystarczający sposób przedstawione wyłącznie za pomocą elementów graficznych. Korzystnie stosowany jest alfabet łaciński. W niektórych przypadkach poszczególne etapy mogą być oznaczone symbolami lub odnośnikami, które następnie są objaśniane w opisie. W innych przypadkach, dopuszczalne może być użycie dłuższego tekstu, np. krótkiego zdania opisującego każdy krok sposobu, jeżeli jest to konieczne dla zrozumienia figury. Figura poniżej, pochodząca ze zgłoszenia EP4701055A2, przedstawia schemat blokowy najbardziej zbliżony do omawianych wymagań. Jest on jednak trudny do zrozumienia, dlatego w schematach blokowych zwykle stosuje się tekst bezpośrednio na figurach.

Dotychczas, figury wykonywało się wyłącznie w czerni. Wersje kolorowe były akceptowane, ale były publikowane jedynie w odcieniach szarości. Zmiana w tym aspekcie nastąpiła wraz z zawiadomieniem EPO z dnia 5 września 2025 r. dotyczące figur w kolorze i skali szarości. Od 1 października 2025 r. w europejskich zgłoszeniach dopuszczalne są figury kolorowe i czarno-białe, również łącznie. W fazie międzynarodowej PCT figury kolorowe są niedozwolone i konwertowane do czerni i bieli, choć oryginał w kolorze pozostaje dostępny na PATENTSCOPE przy zgłoszeniach elektronicznych. W przypadku zgłoszeń wchodzących do fazy europejskiej po 1 października 2025 r. EPO będzie korzystać z figur kolorowych lub w skali szarości, o ile zostały one udostępnione w dacie zgłoszenia i odnotowane w publikacji międzynarodowej. Jeśli warunek ten nie jest spełniony, podstawą pozostaną figury opublikowane w wersji czarno-białej.

Urzędem dopuszczającym składanie figur w formie kolorowej jest Koreański Urząd Patentowy (KIPO). Przykład takiej kolorowej figury przedstawiono poniżej.